ALKOLLÜ İÇECEKLER

Alkollü içeceklerden alınan ÖTV’ye ilişkin AB mevzuatı iki farklı Direktifle düzenlenmiştir.

• 92/83/EEC sayılı alkol ve alkollü içeceklerden alınan özel tüketim vergisinin uyumlaştırılmasına ilişkin Direktif,

• 92/84/EEC sayılı alkol ve alkollü içkilerden alınan ÖTV oranlarının yakınlaştırılmasına ilişkin Direktif.

Alkol ve alkollü içeceklerden alınan uyumlaştırılmış ÖTV sisteminde beş farklı kategori bulunmaktadır:

• Bira; malt ve karışık biralar, alkol oranı %0.5’ten fazla olmalı
• Şarap; sadece taze üzümden yapılan şarap (köpüklü ve köpüksüz)
• Bira ve şarap dışında mayalı diğer içecekler, örn. meyveli şaraplar
• Ara ürünler, %1.2 ve %22 arasında alkol derecesine sahip, bira ve şarap dışında kalan içecekler
• Etil alkol- saf alkol ve yüksek alkollü içecekler

Oranlar:

Minimum oranların üstünde, üye devletler kendi ÖTV oranlarını belirlemekte serbesttirler.

Bu çerçevede dört adet minimum oran bulunmaktadır:

• Birada Hektolitre veya Hektolitre Plato derecesi başına 1.87 € veya 0.748 €
• Şarap ve Bira ve Şarap dışındaki mayalı diğer içkilerde hektolitre başına 0 oranlı vergi
• Ara Ürünlerde hektolitre başına 45 €
• Etil alkolde hektolitre başına 550 €

BİRA

• Alkol oranının ölçülmesi sırasında, PLATO (sulu bira mayasının 100 gramında bulunan şeker özütü oranı) ya da hacime göre alkol oranı kullanılabilir.
• Uygulanan vergi oranı minimum orana eşit ya da daha büyük olmalıdır.
• Hektolitre başına aynı vergi oranı uygulanmalıdır.
• Eğer PLATO ölçütü ile vergilendirme yapılıyorsa, Üye Devletler birayı kategorilere ayırabilirler.
• Küçük işletmeler için indirimli oranlar kullanılabilecektir.

ŞARAP (köpüklü/köpüksüz)

-Tüm köpüksüz şaraplarda aynı oranda ÖTV uygulanmalıdır.
-Tüm köpüklü şaraplarda aynı oranda ÖTV uygulanmalıdır.
-Köpüklü ve köpüksüz şaraba aynı ya da farklı vergi oranları uygulanabilecektir.
-Hacimsel alkol oranı %8.5’i geçmeyen şaraplara indirimli oranlar uygulanabilir.

BİRA VE ŞARAP DIŞINDAKİ MAYALI İÇKİLER

-Mayalı diğer içkilere aynı oranda ÖTV uygulanmalıdır.
-Köpüklü mayalı içkilere aynı oranda ÖTV uygulanmalıdır.
-Köpüklü ve köpüksüz diğer mayalı içkilere aynı ya da farklı oranlarda ÖTV uygulama imkanı bulunmaktadır.
-Hacimsel alkol oranı %8.5’i geçmeyen diğer mayalı içkilere indirimli oranlar uygulanabilir.

ARA ÜRÜNLER

-Tüm ara ürünlere aynı oranda ÖTV uygulanmalıdır.
-Ancak Üye Devletler bu ürünlerde tek bir indirimli oran uygulayabilirler:

• hacimsel alkol oranı %15’ten fazla olmayan ara ürünlerde bu indirimli oran  en azından ara ürünlere uygulanan normal oranların %60’ına tekabül etmelidir veya en az şarap ve diğer mayalı içeceklere uygulanan orana eşit olmalıdır.
• Kimi ara ürünlerde ise bu oran en azından ara ürünlere uygulanan normal vergi oranlarının minimum %50’si kadar ya da en az ara ürünlere uygulanan minimum oranlar kadar olmalıdır.

ETİL ALKOL

-Tüm etil alkollere aynı oranda vergi uygulanmalıdır.
-Üye Devletler hacimsel alkol oranı %10’u geçmeyen ürünlere indirimli oran uygulayabilirler.
-Küçük işletmeler için indirimli oranlar öngörülmüştür.

İSTİSNALAR

Burada temel ilke, alkolün  içecek olarak tüketilmesi durumunda vergilendirilmesidir.

Bu durumda, tamamen denaturalize edilmiş alkol, kısmen denaturalize edilmiş alkol, sirke, eczacılıkta, gıda ürünlerinde, çikolatalarda kullanılan alkol ÖTV’den muaf tutulmuştur.

TÜTÜN ÜRÜNLERİ

Topluluk mevzuatında tütün ürünlerine uygulanan vergi rejimi 3 farklı direktifle düzenlenmiştir:

• Sigaralar Üzerinden Alınan Vergilerin Uyumlaştırılmasına İlişkin 92/79/EEC Sayılı Direktif
• Sigara Dışında İşlenmiş Tütün Ürünleri Üzerinden Alınan Vergilerin Uyumlaştırılmasına İlişkin 92/80/EEC Sayılı Direktif
• İşlenmiş Tütünün Tüketimine Yönelik Satış Vergisi Dışındaki Vergilere İlişkin 95/59/EEC Sayılı Direktif

Topluluğun tütün ürünlerine yönelik vergi mevzuatının temel hedefleri şunlardır:

• iç pazarın işleyişinin iyileştirilmesi
• minimum ÖTV oranlarının belirlenmesi
• farklı üye devletlerde uygulanan ÖTV’nin yapısının yakınlaştırılması,
• tütün ürünleri arasındaki rekabeti bozucu durumların engellenmesi,
• maksimum perakende satış fiyatının serbestçe belirlenmesinin sağlanması,

Tütün Ürünleri;

• Sigaralar
• Sigarillo ve Purolar
• İçmelik Tütün (sarmalık ince tütün ve diğer içmelik tütünler) olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır.

Sigaralar

Toplulukta sigaralara uygulanan vergilerin temel özelliklerine göz attığımızda, ad valorem ve spesifik vergilerin bir kombinasyonu ile karşılaştığımızı görüyoruz. Bu durum, ham tütün üreten ve ad valorem vergiyi tercih eden güneyli Üye Devletler ile ham tütün üretmeyen ve spesifik vergiyi tercih eden kuzeyli Üye Devletler arasında uzlaşma sağlanması sonucu ortaya çıkmıştır. Güneyli üye devletler kendi daha ucuz tütünlerini üretmektedirler ve uygulanan ad valorem sistem bu ürünleri daha pahalı tütünden üretilen uluslararası markalara karşı korumaktadır.

Bu çerçevede, sigara üzerindeki ÖTV’nin hem ad valorem hem de spesifik öğelere sahip olması gerekmektedir.

Sigaralarda minimum vergi oranı:

• Vergi Dahil Perakende Satış Fiyatının %57’si
• 1000 sigarada 60€ (1/7/2006’dan itibaren 64€)
• Her iki ölçüt de En Popüler Fiyat Kategorisi (EPFK) temel alınarak hesaplanmaktadır

EPFK’da yer alan sigaralardan daha ucuz olan sigaralar için, bu kategoride yer alan sigaralara uygulanan ÖTV oranını aşmamak koşulu ile minimum ÖTV oranları belirlemek konusunda Üye Devletler serbest bırakılmıştır ve 17 Üye Devlet minimum ÖTV oranlarını belirlemişlerdir.
Üye Devletlerde sigara üzerinden alınan vergi oranları ve Vergi Dahil Perakende Satış Fiyatı arasındaki marj genişlemiştir. Bu durum gerek vergi öncesi fiyattan, gerek ÖTV oranlarından, gerek ÖTV’nin yapısından, gerekse farklı KDV oranlarından kaynaklanmaktadır. Nitekim Üye Devletler uyguladıkları ad valorem ve spesifik vergi oranlarını değiştirerek farklı uygulamalara yol açmaktadırlar.

25 Üyeli AB’de ÖTV ligini şampiyonlarının sırasıyla İngiltere, İrlanda, Fransa ve Almanya olduğu görülmektedir.

Bu fiyat farklılaşmasının, sınır ticaretini artırdığı görülmektedir. Fransa, İngiltere, Almanya gibi yüksek vergi oranı uygulayan ülkelere Romanya, Rusya, Beyaz Rusya, Ukrayna gibi düşük vergi oranı uygulayan ülkelerden giriş yapılmaktadır.

Sigar, Purolar ve İçmelik Tütün (sarmalık ince tütün ve diğer içmelik tütünler)

Bu tütün ürünlerine uygulanan minimum vergi oranlarını ise şu şekilde sıralamak mümkündür:

Soru& Cevap:

S: ÖTV’nin uygulanmasında sigara için 2 adet minimum oran bulunmaktadır. a) en çok talep edilen satış fiyatının %57’si,  b) 1000 sigarada 60 €. Bu uygulamanın nedeni nedir? Vergi belli bir aralıkta mı toplanmak istenmektedir? Ülkeler bu vergi yükünü tutturmaları koşulu ile bu oranlardan sadece birini uygulayabilirler mi?
C: İki oranın birden uygulanması gerekmektedir. Bu durum kuzey ve güney ülkeleri arasındaki bir uzlaşmanın sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

S: En popüler fiyat kategorisinin anlamı nedir?
C: En popüler fiyat kategorisinin ne olduğuna karar vermek üye devletlerin sorumluluğu altında olan bir konudur. Direktifte bu konuya ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.

S: Sekiz ülkede minimum oranlar konusunda derogasyon bulunduğundan bahsettiniz. Açıklama yapar mısınız?
C: Geçiş süreci 2009 yılında sona erecektir. Oranlara ilişkin geçiş süreleri için lütfen bizimle e-posta yolu ile temas kurunuz.

S: Daha az zararlı tütün kombinasyonları için daha düşük vergi oranı uygulaması mümkün müdür?
C: Bu konuya ilişkin genel yaklaşım tütünün zararlı olduğu yönündedir. Beklentiler tütün ürünleri üzerinden alınan ÖTV’nin artması yönünde olmalıdır.

ENERJİ ÜRÜNLERİ

Enerji ürünlerinin vergilendirilmesi konusunda üç temel direktif bulunmaktadır:

• ÖTV’ye tabi malların alınması, taşınması ve izlenmesine ilişkin 92/12/EEC sayılı Konsey Direktifi,
• Enerji ürünleri ve elektriğin vergilendirilmesine ilişkin 2003/96/EC sayılı Direktif,
• Mazot ve Karosenin mali sınıflandırılmasına ilişkin 95/60/EC sayılı Direktif,

Enerji fiyatları Topluluğun enerji, ulaştırma ve çevre politikaları açısından büyük önem taşımaktadır. İç pazarın düzgün işleyişinin sağlanması ve diğer Topluluk politikalarının hedeflerine erişilebilmesi enerji ürünlerinden alınacak minimum vergi oranlarının Topluluk düzeyinde belirlenmesini gerektirmiştir.

Öte yandan Topluluğun enerji ürünleri ve elektriğin vergilendirilmesine ilişkin çerçevesinin uygulanması amacıyla yapılacak mali düzenlemeler Üye Devletlerin yetkisine bırakılmıştır. Direktiflerin uygulamasının sağlanması amacıyla Tüketim Vergileri Komitesi Komisyon’a yardımda bulunmaktadır.

Enerji Ürünleri ve Elektriğin Vergilendirilmesine İlişkin 2003/96/EC Sayılı Direktif

Toplulukta, elektrik ve enerji ürünlerinin vergilendirilmesi bu Direktif uyarınca yapılmaktadır. Vergilendirilen temel ürünlere baktığımızda, madeni yağlar, katı yakıtlar, doğal gaz, elektrik, alkol (eğer ısınma yakıtı ya da itici güç olarak kullanılıyorsa), hayvansal ve bitkisel yağlar (eğer ısınma yakıtı ya da itici güç olarak kullanılıyorsa) olarak sıralandığını görmekteyiz.

Bu ürünler ısınma yakıtı veya otomobil yakıtı olarak kullanıldıkları durumlar dışında vergilendirilmezler. Örneğin kimyasal arıtım veya elektrolitik ve metalurjik süreçlerde kullanılan elektrik, enerji ürünlerinin ikili kullanımı durumunda, kullanılan elektrik maliyetlerinin ürünün maliyetinin %50’den fazlasını oluşturması durumunda vergilendirme söz konusu değildir.

Öte yandan üye devletler, aşağıda sayılan durumları vergiden muaf tutmuşlardır:

• elektrik üretiminde kullanılan enerji ürünleri ve elektrik,
• hava trafiğinin sağlanabilmesi çerçevesinde tedarik edilen enerji ürünlerinde, (özel zevk amaçlı uçuşlar dışında),
• Topluluk sularında deniz trafiğinin sağlanabilmesi çerçevesinde tedarik edilen enerji ürünlerinde, (özel zevk amaçlı seyirler dışında),

Sayılan son iki maddede yer alan istisnalar Üye Devletler tarafından sadece, uluslararası ve Topluluk içi ulaşım ile sınırlanabilecektir.

Direktif itici güç olarak kullanılan yakıtlar, ticari veya endüstri amaçlı yakıt, ısıtma yakıtı ve elektriğin vergilendirilmesi için minimum vergilendirme oranları belirlemiştir. Üye devletler tarafından uygulanan “vergilendirme oranları”, Direktifte belirlenen minimum oranlardan daha az olamayacaktır.

Bu çerçevede, enerji ürünlerine ilişkin olarak belirlenen minimum vergi oranlarını şu şekilde sıralamak mümkündür:

• İtici Güç Olarak Kullanılan Yakıtlar

• Kimi Sınai Ve Ticari Faaliyetlerde Kullanılan İtici Güç,

• Isınma Amaçlı Kullanılan Enerji Ürünleri

Enerji Ürünlerinin Vergilendirilmesine İlişkin Direktifin Seçimlik Hükümleri

Direktifin seçimlik hükümleri Üye devletlerin Direktifin kimi temel kurallarından farklı uygulamalar getirebilmelerine olanak tanımaktadır. Seçimlik hükümler Topluluğun enerjinin vergilendirilmesine ilişkin çerçevesine esneklik getirmektedir.

Bu esnekliğin tanınmasının   nedenleri  (1)   Çevre ve   enerji politikasına ilişkin öncelikler,  (2) Diğer  politika öncelikleri ve (3) Rekabet gücüne ilişkin kaygılardır.

Üye Devletler Direktif hükümlerine bağlı kalmak koşulu ile seçimlik hükümlere başvurmakta serbesttirler. Üye devletler tarafından bu çerçevede alınabilecek mali önlemler (bu önlemler büyük ölçüde devlet yardımları olarak ortaya çıkmaktadır) Komisyon’un onayından geçmek zorundadır ve bu çerçevede Topluluğun devlet yardımlarına ilişkin mevzuatına uygun olmalıdır.

Bu çerçevede, minimum vergilendirme oranlarının üzerinde vergi oranı farklılaştırılması aşağıda sayılan durumlarda mümkündür:

• farklılaştırılmış oranların ürünün kalitesi ile doğrudan bağlantılı olması durumunda,
• yerel toplu yolcu taşımacılığında, atık toplayan araçlarda, silahlı kuvvetlerde ve kamu yönetiminde, engelliler söz konusu olduğunda, ambulanslarda,
• farklılaştırılmış vergi oranlarının ısınma amaçlı kullanılan elektrik ve enerji ürünlerinin miktarı ile bağlantılı olduğunda,
• ısınma amaçlı enerji ürünlerinin iş amaçlı ve iş dışı kullanımı arasında.

Minimum vergi oranlarının altında indirimli vergi oranı ya da tam vergi istisnası uygulanması ise aşağıda sayılan ürünler için geçerlidir:

• yeşil elektrik,
• etkin ısı ve güç üretiminden elde edilen elektrik,
• ısı ve güç üretiminde kullanılan enerji ürünleri,
• iç sularda seyir amacı söz konusu olduğunda,
• doğal gaz

Üye Devletler ayrıca, biyolojik temelli kimi ürünlerde istisna ya da indirimli vergi oranları uygulayabilmektedirler.

Son olarak Üye Devletler Komisyon’u aşağıda sayılan hususlar hakkında bilgilendirmek zorundadırlar:

• Direktif kapsamında yer alan ürünlere uyguladıkları vergi oranları konusunda,
• Direktifte yer alan seçimlik hükümlerin uygulamasına ilişkin olarak alınan önlemler konusunda,
• Devlet yardımı oluşturabilecek vergi istisnaları, indirimleri, oran farklılaştırmaları ve vergi iadeleri konusunda.

ÖTV’YE TABİ MALLARIN DOLAŞIM REJİMİ

1 Ocak 2003 tarihinde İç Pazarın kurulması ile Topluluk içerisinde malların serbest dolaşımı sağlanmıştır. Bu gelişme ile beraber, Üye Devletler, özel tüketim vergisine tabi malların sıkı şekilde takip etmeye devam etmek istemişlerdir.

Bu çerçevede ÖTV’ye tabi olan mallar ve söz konusu malların muhafazası, yer değiştirmesi ve izlenmesi ile ilgili genel düzenlemelere ilişkin 25 Şubat 1992 tarih ve 92/12/EEC numaralı Konsey Direktifi yayınlanmış ve bu dolaşımı belgeleyen AAD dokümanı hazırlanmıştır.

92/12/EEC yatay bir direktif olup ÖTV’ye tabi malların üretim, saklama ve dolaşım süreçlerini kapsamaktadır. Söz konusu Direktifte, yetkili antrepo sorumlusu, vergi antreposu, kayıtlı tüccar, kayıtlı olmayan tüccarın tanımları yapılmıştır.

ÖTV’ye tabi mallar ya üretildikleri anda, ya ithal edildikleri anda vergilendirilmektedirler. Bireylerin kendi kullanımları için satın aldıkları ve  beraberlerinde taşıdıkları ÖTV’ye tabi mallar ise malın satışının gerçekleştiği ülkede ödenmektedir.

ÖTV’ye tabi bir malın bir antrepoda üretilmesi durumunda söz konusu antrepo yetkilisinin ilgili idareden izin alması gereklidir. Ayrıca anılan malların antrepolarda üretimi, saklanması ve sevkıyatına ilişkin hükümlere de bu direktifte yer verilmektedir. Üretim, işleme ve saklama süreçlerinde gerekli görüldüğü takdirde teminat gösterilmesi istenebilmektedir. Bu malların sevkıyatında ise zorunlu teminat uygulaması bulunmaktadır.

Diplomatik temsilcilikler, konsolosluklar, uluslararası örgütler, silahlı kuvvetler istisna hükümlerinden faydalanmaktadırlar.

Komisyon’a destek sağlaması amacıyla, Tüketim Vergileri Komitesi kurulmuştur. Söz konusu Komite Üye Devlet temsilcilerinden oluşmakta ve bir Komisyon yetkilisi tarafından başkanlık edilmektedir. Komite toplantılarında Direktifin uygulanması için alınması gereken önlemler ve kimi maddelerin yorumlanmasına ilişkin tartışmalara yer verilmektedir.