MALİ KONTROL (BAŞLIK 32)
Bu başlık altındaki Müktesebat, sınırlı sayıda Tüzüğü kapsamakta olup, daha ziyade genel ve uluslararası kabul görmüş güçlü mali yönetim ve kontrol ilkelerine atıf yapmaktadır. Aday ülkelerdeki mali kontrol sistemleri aşağıdaki beş kriter temelinde değerlendirilmektedir:
1- Kamu İç Mali Kontrolü (KİMK)
KİMK, kamu sektöründeki mali kontrol faaliyetlerini içermekte ve merkezi ve merkezi olmayan kamu kuruluşları tarafından yapılan ve risk analizine dayalı harcama öncesi onay ve harcama sonrası iç denetim sistemlerini de içeren kontrolleri kapsamaktadır. Etkin bir KİMK sisteminde mali yönetim, kontrol ve iç denetim birbirinden kesin olarak ayrılmalıdır.
KİMK alanında değerlendirmeye esas olacak unsurlar; uygun yasal çerçeve (birincil ve ikincil mevzuat), tüm gelir ve harcama merkezlerinde iç denetim fonksiyonu ve ön mali kontrol mekanizmasının geliştirilmesi ve iç denetçilerin fonksiyonel bağımsızlığının sağlanmasıdır.
Bu çerçevede öne çıkan 4 temel unsur;
- Bağımsız ve merkeziyetçi olmayan bir iç denetim sistemi,
- Yönetsel sorumluluk,
- İlgili kamu kuruluşlarında iyi kurulmuş bir mali yönetim ve kontrol sistemi ve
- Merkezi Harmonizasyon Birimlerinin oluşturulmasıdır; hem İç Denetim (doğrudan Maliye Bakanına bağlı) hem de Mali Yönetim ve Kontrol için (Maliye Bakanlığı bünyesinde).
2- Dış Denetim
Aday ülkenin, bu alanda, dış denetim organının bağımsızlığını sağlaması ve tüm kamu fonlarının bağımsız denetiminin sağlanması gerekmektedir.
3- AB Mali Yardımlarının Kontrolü
AB fonlarının doğru kullanımı, kontrolü, izlenmesi ve değerlendirilmesi aday ülkenin bu başlık altındaki mevzuatı uyguladığını göstermesi açısından önem taşımaktadır. Ulusal bütçe ve AB fonlarının kontrolü arasında herhangi bir ayrım yapılmamalıdır. Komisyon, AB fonlarının kontrolü için aday ülkelerden etkin bir ön mali kontrol ve fonksiyonel olarak bağımsız iç denetim mekanizmaları oluşturmasını, deneyimli ve kalifiye eleman istihdam etmesini, her bir katılım öncesi araç için rehber ve denetim planları hazırlamasını beklemektedir.
4- AB Mali Çıkarlarının Korunması
Bu alanda ilgili Tüzüklerin aday ülke tarafından uygulanması ve OLAF ile işbirliği yapacak bir birim oluşturulması beklenmektedir.
5- AB Öz Kaynakları ile İlgili Kontrol Önlemleri
AB bütçesine aktarılacak öz kaynakların tahsilatı ve kontrolünden sorumlu birimler bu görevi vaktinde ve etkin bir şekilde yerine getirmelidir. Bu konu Vergilendirme, Gümrük Birliği ve Mali ve Bütçesel Hükümler başlıkları altında da ele alınmaktadır.
|